İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı Başkanı ve Çocuk Kardiyoloji Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Özlem Elkıran, çocuklarda kalp hastalıklarının belirtileri, erken tanının önemi ve ailelerin dikkat etmesi gereken durumlar hakkında İLKHA muhabirine önemli açıklamalarda bulundu.
"Her yıl 15 bin ile 18 bin çocuk kalp hastalığıyla doğuyor"
Çocuklarda kalp hastalıklarının sanılandan daha sık görüldüğünü belirten Prof. Dr. Özlem Elkıran, "Çocuklarda kalp hastalığı ülkemizde oldukça sık görülüyor. Her 100 canlı doğumdan bir tanesinde kalp hastalığı var. Yani bu ne demek? Ülkemizde her yıl 15 bin ile 18 bin çocuk kalp hastalığıyla doğuyor. Bu kalp hastalıklarının dörtte biri yani yaklaşık yüzde 25'i ciddi problemleri kapsıyor. Yani bu çocukların dörtte birinde yaşamın ilk haftaları ya da aylarında acil müdahale etmek gerekebiliyor. Bir kısmı ise zaman içinde yavaş yavaş bulgu verebiliyor." dedi.
"Bazı kalp hastalıkları doğumdan sonra da ortaya çıkabiliyor"
Bazı kalp hastalıklarının doğumdan sonra geçirilen enfeksiyonlarla da ortaya çıkabildiğini ifade eden Elkıran, "Bir kısmı da çocukların doğumdan sonra normal olabiliyor ama geçirilen bazı enfeksiyonlarla kalp kası hastalıkları, kalp kapak tutulumları olarak kalp hastalıkları gündeme gelebiliyor. Bu nedenle hem ailelerin hem de öğretmenlerin bu konuda oldukça dikkatli olması gerekiyor." diye konuştu.
"Morarma, hızlı nefes alma ve emmede zorluk önemli belirtiler"
Çocuklarda kalp hastalıklarının farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğinin altını çizen Elkıran, şu ifadeleri kullandı:
"Özellikle bazı bebekler ilk günlerden itibaren morarmayla, hızlı nefes alıp vermeyle, emmede zorlukla bulgular verebiliyorlar. Bazı çocuklar ise daha ileri yaşlarda bazı bulgularla karşımıza gelebiliyorlar. Örneğin bir çocukta beslenirken çabuk yorulma varsa, dili dudağı morarıyorsa, emerken çabuk yoruluyorsa, başı terliyorsa, göğüs ağrısı tarif ediyorsa özellikle oynarken, oyundan geri kalıyorsa arkadaşlarının yanında, bayılması varsa, göğüs ağrısına eşlik eden çarpıntı varsa, bunlara son derece dikkat etmemiz gerekiyor."
"Bazı belirtiler aileler tarafından gözden kaçabiliyor"
Çocuklarda kalp hastalıklarının geç fark edilmesinin bazı nedenleri olduğunu belirten Elkıran, "Çocuklarda kalp hastalıkları geç fark edilmesinin birkaç nedeni var. Bir tanesi çocuklarda çok fazla ciddi kalp hastalığı olduğunu düşünmeyebiliyoruz. Bir de çocuklar çok enerjikler. Erişkinlere göre daha enerjileri fazla. Bu nedenle aileler bazen 'çocuktur çok koştu yoruldu' diyerek bu bulguları geçiştirebiliyor. En sık gözden kaçan belirtiler çabuk yorulma, çarpıntı, göz kararması, bayılacak gibi olma, bayılma, kilo almada gerilik, emerken çabuk yorulma gibi bulgulardır." dedi.
"Şişlik, halsizlik ve gelişme geriliği de belirti olabilir"
Kalp hastalıklarının yeni doğan döneminden itibaren görülebileceğini ve bazı belirtilerin mutlaka ciddiye alınması gerektiğini vurgulayan Elkıran, "Eğer yeni doğan bir bebek morarıyorsa, özellikle dilde ve dudakta morarma varsa, emerken çok çabuk yoruluyorsa, kilo alamıyorsa, sık sık zatürre ya da bronşit geçiriyorsa, göğüs ağrısı, çarpıntı veya bayılma varsa mutlaka bir çocuk kalp doktoruna başvurmak gerekiyor. Ayrıca gözlerde ya da bacaklarda şişlik, halsizlik, solukluk, gelişmenin yaşıtlarından geri kalması gibi durumlar da önemli belirtiler olabilir." diye konuştu.
"Çocuk kalbi erişkin kalbinin küçüğü değildir"
Çocuk kardiyolojisinin ayrı bir uzmanlık alanı olduğuna dikkat çeken Elkıran, "Çocuk kalp uzmanlığı erişkin kalp uzmanlığından çok farklıdır. Bu ayrı bir ihtisas dalıdır. Çocuk kalbi büyük kalbinin küçük hali değildir. Çocuklardaki kalp hastalıkları erişkinlerden çok farklı olabilmektedir. O nedenle çocuklarımızda bu bulgular varsa mutlaka bir çocuk kalp hekimine götürülmesi gerekir." dedi.
"Kalp üfürümlerinin çoğu masumdur"
Çocuklarda sık duyulan kalp üfürümleri hakkında da bilgi veren Elkıran, "Kalp üfürümü aslında çocuklarda çok sık duyulan bir bulgudur. Hekimler steteskopla çocukların kalbini dinledikleri zaman çoğu zaman üfürüm duyarlar. Bu üfürümlerin büyük bir kısmı masum üfürümdür. Yani kalpte herhangi bir sorun yoktur. Ancak bazı üfürümler ciddi kalp hastalıklarının belirtisi de olabilir. Bu nedenle üfürüm duyulan her hastanın mutlaka bir çocuk kardiyoloğu tarafından değerlendirilmesi gerekir." ifadelerini kullandı.
"Kalp hastalıkları anne karnında tespit edilebiliyor"
Günümüzde kalp hastalıklarının erken dönemde tespit edilebildiğini belirten Elkıran, "Fetal ekokardiyografi dediğimiz yöntemle anne karnında bebeğin kalbini ultrasonla inceleyerek 18. haftadan itibaren kalpte bir problem olup olmadığı değerlendirilebiliyor. Böylece doğum planlaması ve gerekli hazırlıklar önceden yapılabiliyor." dedi.
"Ailede kalp hastalığı varsa risk artıyor"
Ailede kalp hastalığı bulunmasının önemli bir risk faktörü olduğunu belirten Elkıran, şu bilgileri paylaştı:
"Ailede kalp hastalığı olması çocuklarda kalp hastalığı gelişmesinde önemli bir risk faktörüdür. Annesinde, kardeşlerinde veya ailede kalp hastalığı olan çocuklarda risk normal topluma göre en az yüzde 15 artar. Bu nedenle bu çocukların daha dikkatli değerlendirilmesi gerekir."
"Spor yapan çocukların kalp taraması yapılmalı"
Bazı kalp hastalıklarının egzersiz sırasında ortaya çıkabileceğini söyleyen Elkıran, "Spor yapan çocuklarda kalp taraması son derece önemlidir. Çünkü bazı kalp hastalıkları sporla ve egzersizle bulgu verir ve ani ölüme yol açabilir. Bu nedenle spor lisansı öncesinde çocukların mutlaka bir çocuk kardiyoloğu tarafından değerlendirilmesi gerekir." dedi.
"Obezite çocuklarda kalp hastalıklarını artırıyor"
Günümüzde beslenme alışkanlıklarının değişmesinin kalp sağlığını olumsuz etkilediğini belirten Elkıran, "Hareketsiz yaşam, paketli gıdalar, katkı maddeleri içeren besinler, enerji içecekleri ve gazlı içeceklerin tüketiminin artması kalp ritim bozukluklarına ve bazen ani ölümlere yol açabiliyor. Sedanter yaşam, tablet ve telefon bağımlılığı, fast food ve yüksek kalorili besinler obezite riskini artırıyor. Obeziteyle birlikte yüksek tansiyon, damar tıkanıklıkları ve kalp hastalıkları çocuklarda da görülmeye başladı." diye konuştu.
"Erken tanı çocukların hayatını kurtarabilir"
Kalp hastalıklarında erken tanının çok önemli olduğunu vurgulayan Elkıran, "Çocukların kalp hastalıklarında tanıyı erken koymak son derece önemlidir. Çünkü bazen tanı geç konulursa geri dönüşümsüz sonuçlara yol açabiliyor. Ameliyat şansı kaçırılabiliyor veya çocuğun tüm hayatını etkileyen kalıcı problemler ortaya çıkabiliyor." dedi.
"Bu belirtiler varsa mutlaka doktora başvurun"
Elkıran, son olarak ailelere şu uyarılarda bulundu:
"Eğer çocuğunuzda beslenme zorlukları, emerken yorulma, sık akciğer enfeksiyonu geçirme, çarpıntı, göğüs ağrısı, bayılma, bayılacak gibi olma, oyundan geri kalma ve çok çabuk yorulma gibi bulgular varsa mutlaka bir çocuk hekimine başvurmanız gerekir. Ayrıca ailede kalp hastalığı, ani ölüm öyküsü veya kilo problemi olan çocukların da mutlaka çocuk kardiyoloğu tarafından değerlendirilmesi gereklidir." (İLKHA)