-
BIST 100
16050,09%-1,29
-
DOLAR
44,33% 0,02
-
EURO
51,49% 0,10
-
GRAM ALTIN
6392,09% 0,27
-
Ç. ALTIN
10740,95% 0,00
Duderya köyünün tarihçesi
02 Ekim 2022, Pazar 20:09
02 Ekim 2022, Pazar 20:09
-
A+Buyut
-
A-Kucult
Duderya köyünün tarihçesi
Duderya köy merkezi; Kele Mezrası, Şikeftıya, Kulpik mezraları tarih öncesi dönemlerden beri insan topluluklarının yaşam alanı olarak benimsediği, yerleştiği, kültür ve medeniyet yarattığı, Devlet, Beylik, Mirlik kurduğu tarihi ören yerlerdir.
Bu bölgelerde henüz tarihi, arkeolojik, bilimsel kazılar, araştırmalar yapılmamıştır. Bu yerler bakir tarih kültür-medeniyet alanıdır. İnsanlık tarihi bakımından çok değerli olan bu havzaların bilimsel araştırmalara açılması, kültürün tanıtılması, turizme açılması gerekir.
Bu ilgisizliğe rağmen bu bölge bilimsel literatürde sıkça adındfan söz ettirmektedir. Kulp Kalesi(Kela Kulpe) Mir Muhammed ismiyle anılır. Çok sayıda mirliğe, devlete, beyliğe başkentlik etmiştir.
Kulp-Kulpo-Kulpi-Kuluba isimleri uzun süre kullanılmıştır. Günümüzde halen Kulpik yerleşim yeri bir şehir harabesidir. Kulp Aşireti ismi halen kullanılır. Asur Devleti bu bölgede uzun süre hüküm sürmüştür. Kela Kulpe Asurlulara bağlı özerk bir devlettir, merkezdir. Bu bölge Kulpik, Şikeftiya, Duderya merkezden ayrı düşünülemez. Hepsi birbiriyle bağlıdır. Bu bölge maden devrini de yaşamıştır. Kale müstahkem bir kale, Kulpik mezrası pşanlı bir şehirdir.Beyaz mermerden yapılmıştır. Kilise harabeleri mevcuttur. Kaleyi besleyen gıda ambarıdır.
Bu bölgeye bir dönem Hurriler ve Urartu devletleri de egemendi. Asurlular bölgede uzun süre kaldı. Bağcılığa çok önem verdiklerinden bağcılık bölgede hala mnemlidir. Kele ve Duderya’da çok çeşitli üzüm türleri mevcuttur. Başka bölgelerde bu üzüm türleri yoktur. Şarap yapımında kullanılan özel üzümler vardır.
Asuriler hakimiyetinden sonra bu bölgeler Roma ve Sasani devletleri arasında sık sık yönetim değişikliği oldu. İslamiyet döneminde Emevi, Abbasi devletleri yönetti. Ardından Kürt Mervani devleti bu bölgeye hakim oldu. Silvan, Meyafarqin Mervanilerin merkeziydi. Bu dönemde çok sayıda kültür ve medeniyet eserleri yapıldı. Yollar, köprüler, medreseler gibi.
SELEHADDİNİ EYYUBİ, Meyafarqin merkez olmak üzere kaleyi ve yöresini yönetimine aldı. Bölge Moğol saldırısıyla çok tahrip oldu, yakılıp yıkıldı, yağma edildi. Mervaniler bir ara bölgedeki yetkinliğini kaybetti. Ardından Mervanilerden Mir Diyadin, Kele bölgesini alarak yöreye hakim oldu. Böylece yönetim tekrar Kürt Mervanilerinin eline geçti.
1515 yılında Osmanlı Devleti Diyarbakır’ı yönetimine aldı. Osmanlı Devleti Kürt İdrisi Bedlisi ile yaptığı anlaşma ile bölgedeki Kürt beyleri Osmanlı devletiyle dost ama bağımsız bir yönetim oldular. Yani İran’a karşı tampon bölge oldular. Şah Veled’in oğlu Ali Bey, Hüseyin Bey dönemlerinde Kulp Sancağı olarak kaldı. Kele Duderya, Kulp yönetiminin merkezi oldu. Çok sayıda köy ve nahiye Kele’ye bağlandı.
Kele Miri bölgenin en muhkem kalesine sahip, en güçlü mir oldu. Uzun süre yönetimini devam ettirdi. Bugünki Kele mezrası halkı bu mirlerin torunları olarak, Kele köylüleri olarak yörede hala yaşamaktadır. Secerelerini ve menkıbelerini anlatmaktadırlar. Şeyh Ömer Duderi ve Şeyh Muhammed Duderi dönemlerinde köyün tarihçesi daha sonra yazılacaktır.
Bu bölgeye bir dönem Hurriler ve Urartu devletleri de egemendi. Asurlular bölgede uzun süre kaldı. Bağcılığa çok önem verdiklerinden bağcılık bölgede hala mnemlidir. Kele ve Duderya’da çok çeşitli üzüm türleri mevcuttur. Başka bölgelerde bu üzüm türleri yoktur. Şarap yapımında kullanılan özel üzümler vardır.
Asuriler hakimiyetinden sonra bu bölgeler Roma ve Sasani devletleri arasında sık sık yönetim değişikliği oldu. İslamiyet döneminde Emevi, Abbasi devletleri yönetti. Ardından Kürt Mervani devleti bu bölgeye hakim oldu. Silvan, Meyafarqin Mervanilerin merkeziydi. Bu dönemde çok sayıda kültür ve medeniyet eserleri yapıldı. Yollar, köprüler, medreseler gibi.
SELEHADDİNİ EYYUBİ, Meyafarqin merkez olmak üzere kaleyi ve yöresini yönetimine aldı. Bölge Moğol saldırısıyla çok tahrip oldu, yakılıp yıkıldı, yağma edildi. Mervaniler bir ara bölgedeki yetkinliğini kaybetti. Ardından Mervanilerden Mir Diyadin, Kele bölgesini alarak yöreye hakim oldu. Böylece yönetim tekrar Kürt Mervanilerinin eline geçti.
1515 yılında Osmanlı Devleti Diyarbakır’ı yönetimine aldı. Osmanlı Devleti Kürt İdrisi Bedlisi ile yaptığı anlaşma ile bölgedeki Kürt beyleri Osmanlı devletiyle dost ama bağımsız bir yönetim oldular. Yani İran’a karşı tampon bölge oldular. Şah Veled’in oğlu Ali Bey, Hüseyin Bey dönemlerinde Kulp Sancağı olarak kaldı. Kele Duderya, Kulp yönetiminin merkezi oldu. Çok sayıda köy ve nahiye Kele’ye bağlandı.
Kele Miri bölgenin en muhkem kalesine sahip, en güçlü mir oldu. Uzun süre yönetimini devam ettirdi. Bugünki Kele mezrası halkı bu mirlerin torunları olarak, Kele köylüleri olarak yörede hala yaşamaktadır. Secerelerini ve menkıbelerini anlatmaktadırlar. Şeyh Ömer Duderi ve Şeyh Muhammed Duderi dönemlerinde köyün tarihçesi daha sonra yazılacaktır.
Aydın açıklarında 34 düzensiz göçmen yakalandı
Fatih Dönmez: Dünya genelindeki ekonomik büyüme ve istikrarı tehdit ediliyor
Kocaeli’de 22 yıl hapis cezasıyla aranan şahıs yakalandı
Almanya Cumhurbaşkanı, İran savaşı nedeniyle ABD'yi kınadı: "Uluslararası hukukun ihlali ve feci hata"
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz'dan Özgür Özel'e tepki
Gazze'de işgalciler bir çocuğu şehit etti
Lübnan'dan siyonistlere roket atışı: Bir ölü çok sayıda yaralı
Balıkesir açıklarında sürüklenen lastik bottaki kişi kurtarıldı
Batman’da silahlı kavga: Yaralılar var
Kontrolden çıkan kamyonet şarampole yuvarlandı
İşgalcilerin Lübnan'a bugünkü saldırılarında 17 kişi şehit oldu
Öğretmenlerin alan değişikliğine bağlı yer değiştirme atamaları 28 Nisan'da yapılacak
Malatya'da 2 araç çarpıştı: 1 yaralı
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Klasik ittifaklar çözülürken yeni ittifaklar kuruluyor
Malatya'da uyuşturucu operasyonu: 2 tutuklama
Ağrı'da gerçekleştirilen operasyonda 8 kilogram uyuşturucu ele geçirildi
Cumhurbaşkanı Erdoğan Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev ile telefonda görüştü
Polise silahla mukavemet eden hükümlü yakalandı
Hepatit sinsi ilerleyebiliyor!
Malatya'da otomobil yayaya çarptı: 2 yaralı
Konya'da maddi hasarlı trafik kazası
İran ile Çin dışişleri bakanları görüştü
AK Parti Sözcüsü Çelik'ten Özgür Özel'e tepki
Meteoroloji'den Ege Denizi için fırtına uyarısı
İranlı General Abdullahi: Sahadaki gerçekleri kavrayan Trump, bazı ülke liderlerine sığındı
Arakçi: Bölgesel istikrar halkların iradesine saygıyla mümkün
Diyarbakır barajlarında kontrollü su tahliyesi başlatıldı
Atasoy: Uyuşturucu politikaları insan hakları ve halk sağlığı temelinde şekillenmeli
Batman'da öğrenciler için "Bilim ve Teknoloji" semineri düzenlendi
Diyarbakır'da yoğun yağış yol çökmesine neden oldu
Yükleniyor







