Sekizinci sınıf sosyal bilgiler ders kitabında yer alan “Toplumumuzda Yargının Rolü” başlıklı bölümde, yargının çeşitli kademelerinde yolsuzluk iddialarına ve mahkemelerdeki devasa dava yığılmasına dikkat çekilmişti. Resmi verilere göre Hindistan’daki mahkemelerde 53 milyondan fazla dava beklemede bulunuyor.

Kitap, federal Eğitim Bakanlığı’na bağlı özerk bir kurum olan National Council of Educational Research and Training (NCERT) tarafından hazırlanmıştı. Ancak Yüksek Mahkeme Başyargıcı Surya Kant’ın, içeriğin yargının itibarına zarar verebileceği yönündeki eleştirisinin ardından NCERT özür dileyerek kitabı dağıtımdan çekti.

Buna rağmen mahkeme bir adım daha ileri giderek kitabın basım, yeniden basım ve dijital dolaşımına tam kapsamlı yasak getirdi. Mahkeme, içeriği aşırı derecede saygısız ve sorumsuz olarak nitelendirdi.

Yargıçlar ayrıca eğitim bürokrasisinin en üst düzey yetkilileri ile NCERT direktörüne tebligat göndererek, sakıncalı bölüm nedeniyle neden mahkemeye saygısızlıktan sorumlu tutulmamaları gerektiğini açıklamalarını istedi.

Tartışmalı bölümde, adalet sistemindeki gecikmeler; yetersiz hâkim sayısı, karmaşık hukuki prosedürler ve altyapı eksiklikleriyle ilişkilendiriliyordu. Metinde, yargının çeşitli seviyelerinde yolsuzluk ifadesine yer verilmesi ise hukuk çevrelerinde sert tepki çekti.

Bazı kıdemli avukatlar, öğrencilerin yargının yolsuz olduğu algısıyla yetiştirilmesinin rahatsız edici olduğunu savundu. Ancak eleştirmenler, kamuya açık verilerle desteklenen yapısal sorunların ders kitaplarında yer almasının engellenmesini kurumsal eleştiriye kapalı bir yaklaşım olarak değerlendiriyor.

NCERT, yaptığı açıklamada söz konusu bölümü bir muhakeme hatası olarak nitelendirerek pişmanlık bildirdi. Ancak mahkemenin topyekûn yasak kararı, eğitim içeriklerinin yargı denetimi altında şekillendirilmesi yönünde bir emsal oluşturabileceği endişesine yol açtı.

Ülkede milyonlarca öğrencinin kullandığı NCERT kitapları, merkezi sınav sistemi kapsamında geniş bir etki alanına sahip. Bu nedenle kararın yalnızca bir ders kitabını değil, eğitim sisteminin ifade alanını da etkileyebileceği belirtiliyor. (İLKHA)