Bursa Teknik Üniversitesi (BTÜ), Akdeniz ve Ege kıyılarında ekosistemi ve halk sağlığını ciddi şekilde tehdit eden istilacı benekli balon balığının (Lagocephalus sceleratus) tespiti için yapay zekâ tabanlı yenilikçi bir teknoloji geliştiriyor. Bu kapsamda hazırlanan "Türkiye Kıyılarındaki İstilacı Balon Balığı Türlerinin Tespiti İçin Unity Perception Tabanlı Sentetik Veri ile Güçlendirilmiş Sim2Real Derin Öğrenme Modelinin Geliştirilmesi" başlıklı proje, TÜBİTAK 1002 Hızlı Destek Programı tarafından desteklenmeye hak kazandı.

Projenin yürütücülüğünü BTÜ Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. İzzet Fatih Şentürk üstlenirken araştırmacı olarak Bilgisayar Mühendisliği Bölümü yüksek lisans öğrencisi Hasan Kalkan yer alıyor. Proje ile zorlu ve maliyetli okyanus verilerine ihtiyaç duymadan sanal ortamda binlerce "sentetik görsel" üretilerek otonom sistemleri eğitecek yapay zekâ modellerindeki veri yetersizliği probleminin aşılması hedefleniyor.

"Balon balığı sanal ortamda öğretilecek"

Proje kapsamında araştırmacılar, gerçek deniz görüntülerine ihtiyaç duymadan bilgisayar ortamında sanal bir su altı dünyası oluşturacak. Bu ortamda benekli balon balığının görüntüleri farklı açılardan ve farklı deniz koşullarında üretilecek. Böylece yapay zekâ sistemi, binlerce örnek üzerinden eğitilerek balığı daha kolay tanıyabilecek. Sanal ortamda yalnızca balığın görünümü değil, su altındaki bulanıklık, ışık değişimleri ve denizde bulunan küçük parçacıklar gibi gerçek yaşam koşulları da canlandırılacak. Böylece geliştirilen sistemin gerçek deniz ortamlarında da başarılı sonuçlar vermesi amaçlanıyor.

Deniz teknolojilerine katkı sağlayacak

Proje sonunda geliştirilecek yapay zekâ modeli, ilerleyen dönemde insansız su altı araçlarına entegre edilerek balon balığının bulunduğu bölgelerin tespit edilmesine yardımcı olacak. Bu sayede hem istilacı türlerin takibi kolaylaşacak hem de deniz ekosisteminin korunmasına katkı sağlanacak. BTÜ tarafından yürütülen çalışma, Türkiye'nin deniz teknolojileri alanındaki yerli ve milli çözümler geliştirmesine katkı sunarken, yapay zekâ ve sentetik veri teknolojilerinin çevre sorunlarının çözümünde kullanılabileceğini de ortaya koyacak.

BTÜ Rektörü Prof. Dr. Naci Çağlar, üniversite olarak toplumun ve çevrenin karşı karşıya olduğu sorunlara bilim ve teknoloji temelli çözümler üretmeyi hedeflediklerini belirterek "Akademisyenlerimiz tarafından geliştirilen bu proje, yapay zekâ teknolojilerinin çevresel sorunların çözümünde ne kadar etkili olabileceğini göstermesi bakımından büyük önem taşıyor. TÜBİTAK tarafından desteklenmeye hak kazanan çalışmanın hem istilacı türlerle mücadeleye katkı sağlayacağına hem de ülkemizin deniz teknolojileri alanındaki araştırma kapasitesini güçlendireceğine inanıyorum. Projede görev alan akademisyenimizi ve öğrencimizi tebrik ediyor, çalışmalarında başarılar diliyorum." dedi. (İLKHA)