Dünyanın en yoğun uluslararası havalimanı olan Dubai başta olmak üzere büyük Körfez merkezleri salı günü itibarıyla dördüncü gününde de kapalı kaldı. Normalde günde 1 binden fazla uçuşa hizmet veren Dubai’nin devre dışı kalması, özellikle Avustralya–Avrupa hattında kapasiteyi ciddi biçimde azalttı. Bu hatta genellikle yüksek pazar payına sahip olan Emirates ve Qatar Airways’in operasyonları sekteye uğradı.

Avustralya merkezli seyahat şirketi Flight Centre Travel Group, kriz başladığından bu yana mağaza ve acil destek hatlarına gelen çağrılarda yüzde 75 artış yaşandığını açıkladı. Şirketin Küresel Genel Müdürü Andrew Stark, ekiplerin mağdur yolculara yardımcı olmak için 24 saat çalıştığını belirtti.

Stark, Avustralyalı yolcuların Birleşik Krallık ve Avrupa’ya Çin, Singapur ve diğer Asya merkezleri üzerinden ya da Houston gibi Kuzey Amerika aktarma noktaları aracılığıyla yeniden rezervasyon yaptığını söyledi.

Orta Doğu hava sahasını kullanmadan Asya–Avrupa arasında aktarmasız uçuş sunan şirketler, kuzeyden Kafkaslar ve Afganistan üzerinden ya da güneyden Mısır, Suudi Arabistan ve Umman güzergâhını kullanarak uçabiliyor. Ancak bu rotalar uçuş süresini ve yakıt tüketimini artırıyor. Petrol fiyatlarındaki yükselişle birleşen bu durumun, uzun vadede daha yüksek bilet fiyatlarına yol açabileceği belirtiliyor.

Asya Pasifik Havayolları Birliği Başkanı Subhas Menon “Şu anda Orta Doğu’nun tamamı birçok havayolu için erişilemez durumda ve bu yüksek bir maliyet anlamına geliyor. Avrupa ancak yüksek maliyetle hizmet verilebilirse, kârlılık zayıflar. Sonuçta bedeli bağlantısallık öder.” dedi.

Alton Aviation Consultancy’ye göre, etkilenen bölge dışındaki merkezler üzerinden ya da aktarmasız uçuş gerçekleştiren şirketler kısa vadede talep artışı yaşayabilir. Bu kapsamda Türk Havayolları, Cathay Pacific Airways ve Singapore Airlines öne çıkıyor.

Salı günü yapılan rezervasyon kontrollerinde, Asya’dan Londra’ya yakın tarihli uçuşlarda sınırlı koltuk bulunduğu ve fiyatların yüksek seyrettiği görüldü.

Cathay Pacific’in internet sitesinde Hong Kong–Londra hattında 11 Mart’a kadar ekonomi sınıfında boş koltuk görünmedi. 11 Mart tarihli tek yön ekonomi bileti en az 21.158 Hong Kong doları (yaklaşık 2.705 ABD doları) seviyesindeyken, ayın ilerleyen günlerinde fiyatlar 5.054 Hong Kong dolarına kadar geriledi.

Avustralya’dan Londra’ya uçuşlarda ise Qantas Airways, Perth ve Singapur üzerinden yapılan olağan aktarmalı seferlerde 17 Mart’a kadar ekonomi sınıfı bilet sunmadı. 17 Mart’ta tek yön ekonomi bileti 3.129 Avustralya doları (yaklaşık 2.220 ABD doları) olarak listelendi. Daha erken tarihler için Los Angeles ve Johannesburg gibi alışılmadık aktarma noktaları içeren daha pahalı seçenekler yer aldı.

Tayland Ulaştırma Bakanı Phiphat Ratchakitprakarn, Avrupalı turistlerin Orta Doğu aktarması yerine doğrudan uçuşları tercih etmesi nedeniyle Thai Airways’in Avrupa seferlerinin dolduğunu açıkladı. Bangkok–Londra hattında biletlerin gelecek haftanın sonuna kadar tükendiği, 15 Mart’ta tek yön ekonomi biletinin 71.190 baht (yaklaşık 2.265 ABD doları) seviyesinde olduğu, 18 Mart’ta ise 27.045 bahta gerilediği görüldü.

Tayvan merkezli EVA Airways, Avrupa uçuşlarına rezervasyonların belirgin şekilde arttığını bildirdi.

Çin ana karasındaki havayollarının internet sitelerinde de Çin–Birleşik Krallık hattında fiyatların normal seviyelerin oldukça üzerine çıktığı ve yakın tarihlerde ekonomi sınıfı koltuk bulunmadığı görüldü. Air China’nın Pekin–Londra hattında çarşamba günü için yalnızca 50.490 yuan (tek yön) fiyatlı business class bileti sunduğu, oysa gidiş-dönüş ekonomi biletlerinin normalde 10 bin yuanın altında olduğu belirtildi.

Sektör temsilcileri, Orta Doğu’daki hava sahası kısıtlamalarının uzaması halinde Asya–Avrupa hattında maliyet baskısının artabileceğini ve bunun yolcu fiyatlarına kalıcı şekilde yansıyabileceğini belirtiyor.

Havayolları açısından artan yakıt giderleri, uzayan uçuş süreleri ve yeniden planlama maliyetleri kârlılığı zorlayabilirken, yolcular için ise kısa vadede yüksek fiyat ve sınırlı koltuk arzı öne çıkıyor. (İLKHA)