Çocuk ve Ergen Psikoloğu Buse Başakgil, karne döneminin özellikle ortaokul ve lise çağındaki çocuklarda kaygı, özgüven kaybı ve değersizlik duygularını tetikleyebileceğini belirterek aileleri uyardı. Psikolog Buse Başakgil, karnedeki notların çocuğun kişiliğiyle özdeşleştirilmemesi gerektiğini vurgulayarak, “Bir çocuğun değeri karne notu ile belirlenmemeli. Notlar, yalnızca akademik sürecin bir göstergesidir” dedi. İlkokul çağındaki çocuklar için sömestr tatilinin doğru planlandığında yeni döneme uyumu kolaylaştırabileceğini belirten Başakgil, karne baskısının çocukla ebeveyn arasındaki iletişimi zedeleyebileceğini ve çocuğun ailesinden uzaklaşarak dış çevreye yönelmesine neden olabileceğini ifade etti.

“Çocuğunuzu yaşıtlarıyla kıyaslamayın”

Karne değerlendirmelerinde yapılan en büyük hatanın kıyaslama olduğunu dile getiren Başakgil, şu uyarılarda bulundu: “Çocuğunuzun karnesini başka çocukların karneleriyle kıyaslamayın. Yaşıtlarıyla karşılaştırılmak, arkadaşlarının daha başarılı olduğunun vurgulanması ve başarısızlıkla suçlanmak; çocukta kaygı, yetersizlik, özgüven eksikliği ve değersizlik duygularına yol açar.” Başakgil, karne değerlendirilirken önce olumlu yönlere odaklanılması, ardından çocuğun kendini ifade etmesine fırsat verilmesi gerektiğini söyledi. Suçlayıcı ve yargılayıcı bir dil yerine, başarısızlıkların nedenlerinin birlikte ve yapıcı şekilde ele alınmasının önemine dikkat çekti.

“Başarısızlık geçicidir, etiket kalıcı olur”

Başarısızlığın geçici bir durum olduğunu vurgulayan Psikolog Buse Başakgil, karnedeki notların çocuğun kimliğinin bir parçası gibi görülmesinin ciddi riskler taşıdığını belirtti. “‘Sen tembelsin, yaramazsın, bu gidişle sınıfı geçemezsin’ gibi ifadeler, çocuğun ‘Ben hiçbir işe yaramıyorum’ algısı geliştirmesine neden olur. Bu da kaygıyı artırır ve özgüveni zedeler” diyen Başakgil, çocuğun başarısız olduğu alanların ilgi alanları ve destek ihtiyacı üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

“Karne baskısı ciddi riskler doğurabiliyor”

Karne dönemlerinde yaşanan bazı üzücü olayları hatırlatan Başakgil, karne baskısının hayati riskler doğurabileceğine dikkat çekerek şunları söyledi: “Kırık notlar; yoğun kaygı, cezalandırılma korkusu ve değersizlik duygusuyla birleştiğinde, çocuğu kendine zarar verici davranışlara hatta yaşamına son verme girişimlerine kadar sürükleyebilir.” Karne ve sınav notlarının çocuğun değerini belirleyen bir ölçüt haline getirilmesinin, geleceğe dair umutsuzluk ve kendine saygı kaybına yol açtığını vurguladı.

Ebeveynlerin sık yaptığı hatalar

Psikolog Buse Başakgil, karne döneminde ebeveynlerin en sık düştüğü hataları şöyle sıraladı:

-Kötü not nedeniyle çocuğun spor ve sosyal faaliyetlerini kısıtlamak

-Sürece değil yalnızca sonuca odaklanmak

-İlk olarak düşük notları gündeme getirmek

-Kötü not getirdi diye sevgiyi, ilgiyi ve şefkati geri çekmek

“Pahalı karne hediyelerinden kaçının”

Karne hediyesi konusunda da uyarılarda bulunan Başakgil, maddi ödüllerin yanlış kullanıldığında eğitsel sürece zarar verebileceğini belirterek, “Öncelik her zaman tatlı sözlerle takdir olmalı. Maddi ödülün değeri değil, sembolik anlamı önemlidir” dedi. Özellikle ilkokul çağındaki çocuklar için kitaplar, boya kalemleri, basit oyuncaklar, doğa gezileri, müze ve sinema etkinliklerinin daha sağlıklı ödüller olduğunu ifade eden Başakgil, bilgisayar, cep telefonu, çok pahalı hediyeler ya da evcil hayvan gibi seçeneklerin karne hediyesi olarak tercih edilmesinin doğru olmadığını kaydetti. (İLKHA)