Rusya ve Kazakistan arasında gerçekleştirilen üst düzey müzakerelerin ardından, Kazakistan topraklarında inşa edilecek ilk nükleer güç santraline (NGS) ilişkin hükümetler arası çerçeve anlaşması imzalandı.

Anlaşma, nükleer santral projesinin temel ilkelerini, işbirliği şartlarını ve projenin finansmanı için Rusya tarafından sağlanacak devlet ihracat kredisini kapsıyor.

Rusya lideri Vladimir Putin, işbirliğinin sadece bir elektrik santrali inşasıyla sınırlı kalmayacağını, Rusya’nın Kazakistan’da eğitim ve uzman yetiştirilmesini de kapsayan bütünsel bir ‘barışçıl atom’ sanayisinin kurulmasına öncülük edeceğini belirtti.

Kazakistan Atom Enerjisi Ajansı'nın daha önce paylaştığı bilgilere göre, ülkenin ilk nükleer güç santralinin inşasını Rus devlet nükleer enerji şirketi Rosatom’un liderliğindeki konsorsiyum üstlenecek.

İki lider, iki ülke halkları arasındaki ilişkileri düzenleyen ve ‘Halkların Dostluğunun Yedi Temeli’ olarak adlandırılan ortak bir bildiriye imza attı.

İmzalanan metinde öne çıkan yedi temel ilke şu şekilde sıralandı: 1.Ortak tarihe dayalı ilişkiler ve bunun objektif değerlendirilmesine yönelik sorumlu yaklaşım, 2.Avrasya entegrasyonunun geliştirilmesi için ortak çabalar, 3.Ortak sınırın bir iyi komşuluk alanı olarak korunması,

4.Ekonomik ortaklığın derinleştirilmesi, 5.Dilsel ve kültürel çeşitliliğin ortak bir miras, geleneksel değer ve medeniyet yakınlığı olarak kabulü, 6.Gençlik, eğitim değişimleri ve spor alanında iş birliği, 7.Geleceğe yönelik ortak vizyon. 

Zirve kapsamında nükleer enerjinin yanı sıra stratejik öneme sahip birçok anlaşma ve eylem planı da hayata geçirildi.

Bu kapsamda imzalanan diğer belgeler şunlar:

Eğitim: Kazakistan’da ‘Kazakistan – Sirius’ adlı Uluslararası Genel Eğitim Okulu ile Çocuk ve Genç Yetenekler Merkezi’nin kurulması. Ayrıca Omsk’taki Al-Farabi Kazak Ulusal Üniversitesi şubesinde eğitim gören Rusya vatandaşlarının masraflarının finansmanına ilişkin anlaşma.

Enerji ve finans: Petrol sektöründe iş birliğinin genişletilmesi, suç gelirlerinin aklanması ve terörizmin finansmanı ile mücadelede kurumlar arası ek protokol, döviz takası (swap) anlaşması ve dolandırıcılıkla mücadele memorandumu.

Dijitalleşme ve güvenlik: Ulaştırmada dijitalleşme, 2026-2030 yıllarını kapsayan nükleer ve radyasyon güvenliği düzenlemeleri, demiryolu yük taşımacılığının dijitalleştirilmesi ve sağlık/tüketici hakları alanlarında toplam 4 ayrı eylem planı.

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım-Cömert Tokayev, Rusya ile stratejik ortaklık ve müttefiklik ilişkilerine büyük önem verdiklerini ifade etti.

Tokayev, Rusya’nın küresel ekonomideki lider konumunu asla kaybetmeyeceğini ve Rusya'nın katılımı olmadan hiçbir büyük uluslararası sorunun çözülemeyeceğini kaydetti. (İLKHA)