Dünyada çocukların sosyal medya kullanımı tartışılmaya devam ederken, Avustralya’nın ardından ABD’nin Virginia eyaletinde de 16 yaşından küçük çocuklara yönelik sosyal medya kısıtlaması yürürlüğe girdi. Türkiye’de ise 15 yaş altını kapsayan benzer bir düzenlemenin bu ay Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine gelmesi bekleniyor.

Küresel yasak dalgası büyüyor

Hükümetler, algoritmalarıyla çocukları uzun süre ekrana bağlayan ve siber zorbalıktan veri ihlaline kadar birçok risk barındıran sosyal medya platformlarına karşı küresel ölçekte adımlar atıyor. Virginia’da 1 Ocak itibarıyla yürürlüğe giren yasa, 16 yaşından küçük çocukların günde yalnızca 1 saat sosyal medya kullanmasına izin veriyor. Avustralya’da ise geçtiğimiz ay yürürlüğe giren düzenlemeler, teknoloji şirketlerine milyonlarca dolarlık cezai sorumluluklar yüklüyor. Türkiye’de gündeme gelmesi beklenen düzenlemenin de 15 yaş altı çocukları dijital bağımlılık, pedofili ve akran zorbalığı gibi risklerden korumayı hedeflediği belirtiliyor. Küresel siber güvenlik firması Bitdefender’a göre bu yasalar yalnızca yaş sınırı getirmekle kalmıyor; çocuklara ait verilerin ticari amaçla kullanılmasını yasaklıyor ve hesap açılışlarında ebeveyn iznini zorunlu kılıyor.

"Yasaklar tek başına yeterli değil"

Ancak uzmanlar, VPN ve benzeri araçları kullanabilen çocukların bu kısıtlamaları aşabildiğine dikkat çekerek çözümün yalnızca yasal düzenlemelerden beklenmemesi gerektiğini vurguluyor. Laykon Bilişim Operasyon Direktörü Alev Akkoyunlu, devletlerin attığı adımların çok değerli olduğunu ancak yeterli olmadığını belirterek şu uyarıda bulundu: "Avustralya ve ABD örnekleri küresel bir uyanışın işareti. Türkiye’de Meclis gündemindeki yasa tasarısı da çok önemli bir adım. Ancak ebeveynler, ‘Devlet yasakladı, artık çocuğum güvende’ diyerek rehavete kapılmamalı. Yasaklar genel çerçeveyi çizer ama çocuğunuzun odasındaki tableti yönetemez." Akkoyunlu, yasaklı sitelere giriş yollarını keşfeden çocukların denetimsiz internet ortamında daha büyük risklerle karşılaşabileceğini vurgulayarak, yasal düzenlemelerin evde alınacak teknik önlemlerle desteklenmesi gerektiğini ifade etti.

Çocukların dijital güvenliği için 5 kritik adım

Çocuklara yalnızca "yasak" dilinin kullanılmasının ters etki oluşturabileceğini ifade eden Akkoyunlu, sosyal medya algoritmalarının bağımlılık etkisinin, veri kullanımının ve siber zorbalık risklerinin çocuklara açıkça anlatılması gerektiğini söyledi.

Gerçek hayatta olduğu gibi dijital ortamda da çocukların kimlerle iletişim kurduğunun takip edilmesi gerektiğini vurgulayan Akkoyunlu, yabancılarla kurulan temasların ciddi riskler barındırdığına dikkat çekti.

Konum paylaşımı, kişiselleştirilmiş reklamlar ve herkese açık profil gibi ayarların kapatılmasının çocukların dijital ayak izini azaltacağı belirtildi.

Siber zorbalık ve dijital bağımlılığın özellikle gece saatlerinde arttığına işaret eden Akkoyunlu, telefon ve tabletlerin yatak odası dışında kullanılmasının önemli bir koruyucu adım olduğunu ifade etti.

Devlet düzenlemeleri beklenmeden ebeveyn kontrol yazılımlarının devreye alınması gerektiğini vurgulayan Akkoyunlu, bu araçlar sayesinde çocukların uygulama kullanımları ve maruz kaldıkları içeriklerin denetlenebileceğini kaydetti. (İLKHA)