Ankara merkezli düşünce kuruluşu Toplum Çalışmaları Enstitüsü’nün, Yönetim Kurulu üyesi Vasıf İnanç Duygulu imzasıyla yayımladığı raporda, Türkiye’de hukuk fakültelerinin sayısının son 25 yılda önemli ölçüde arttığı belirtildi. Rapora göre, aktif ve pasif durumdakilerle birlikte hukuk fakültesi sayısı yüze yaklaşırken, mevcut 89 hukuk fakültesinin 67’sinin son 25 yıl içinde kurulduğu ifade edildi. Fakültelerin 50’sinin devlet, 39’unun ise vakıf üniversiteleri bünyesinde faaliyet gösterdiği kaydedildi.

Öğrenci sayısı son 10 yılda yüzde 35 arttı

Raporda, hukuk fakültelerindeki artışın öğrenci sayısına da doğrudan yansıdığı vurgulandı. 2013–2014 eğitim döneminde yaklaşık 55 bin olan öğrenci sayısının, 2018–2019 döneminde 82 bini aştığı, son yıllarda kontenjan daraltma politikalarıyla birlikte 75 bin seviyelerine gerilediği bildirildi. Buna rağmen, son on yıllık dönemde hukuk fakültesi öğrenci sayısındaki toplam artışın yüzde 35 olduğu belirtildi. 2023–2025 döneminde hukuk fakülteleri kontenjanlarının yüzde 34’ün üzerinde azaltıldığı, devlet üniversitelerinde kontenjanların neredeyse yarı yarıya düşerken vakıf üniversitelerindeki azalmanın daha sınırlı kaldığına dikkat çekildi.

Avukat sayısı 26 yılda beş katına çıktı

Raporda yer alan verilere göre, Türkiye’de 1998 yılında 36 bin olan avukat sayısı, 2024 itibarıyla 199 bini aştı. Böylece avukat sayısı 26 yılda yaklaşık beş katına yükseldi. Bu artışla birlikte avukat başına düşen nüfusun, son 15 yılda bin 95 kişiden 430 kişiye gerilediği, bu oranın Avrupa ortalamasının altına indiği kaydedildi.

Avrupa karşılaştırmasında üst sıralarda

Avrupa ülkeleriyle yapılan karşılaştırmada Türkiye’nin, avukat başına düşen nüfus açısından Portekiz ve İspanya’nın ardından üçüncü sırada yer aldığı bildirildi. İncelenen 12 ülkede avukat başına düşen nüfus ortalamasının 679 olduğu, Türkiye’de ise bu sayının 430 olduğu ifade edildi.

Akademik kadro dağılımı dengesiz

Raporda, hukuk fakültelerindeki öğretim üyesi dağılımına ilişkin dengesizliklere de yer verildi. Türkiye genelindeki 86 hukuk fakültesinde toplam 586 profesörün görev yaptığı belirtilirken, bu profesörlerin yüzde 41’inin yalnızca 10 köklü fakültede toplandığı aktarıldı. Bazı hukuk fakültelerinde profesör sayısının sıfır ya da bir ile sınırlı olduğu, bu durumun eğitim kalitesini olumsuz etkilediği vurgulandı.

"Kalite odaklı yeni politikalar gerekli"

Toplum Çalışmaları Enstitüsü, raporun sonuç ve öneriler bölümünde hukuk eğitiminde nicelikten ziyade kaliteyi esas alan yeni politikalara ihtiyaç duyulduğunu belirtti. Raporda, tercih barajının kademeli olarak 50 bine çekilmesi, kontenjan azaltma politikasına vakıf üniversitelerinin de eşit şekilde dâhil edilmesi ve akademik kadrolara yönelik asgari standartlar getirilmesi önerildi. Eylül 2024’te yapılan ilk Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı (HMGS) sonuçlarına da yer verilen raporda, devlet üniversiteleri mezunlarının başarı oranının yüzde 47,28, vakıf üniversitesi mezunlarının ise yüzde 30,07 olduğu aktarıldı. (İLKHA)