24 Ocak Dünya Karşılıksız İyilik Günü dolayısıyla açıklamalarda bulunan Klinik Psikolog Sedef Koç Bal, karşılıksız iyiliğin empati, vicdan ve öğrenilmiş değerlerin birleşiminden doğan güçlü bir insani davranış olduğunu belirtti. İyiliğin psikolojik açıdan doğal bir “iyi hissetme” kaynağı olduğunu ifade eden Bal, bu etkinin iyiliğin içten gelmesiyle güçlendiğini söyledi.

“İyilik empati ve vicdanla şekilleniyor”

Karşılıksız iyilik yapmanın insan olmanın temel davranışlarından biri olduğunu vurgulayan Bal, bazen kimse görmeden ve hiçbir karşılık beklemeden yapılan iyiliklerin hem bireysel hem de toplumsal ruh sağlığı açısından önemli bir anlam taşıdığını dile getirdi. İyilik davranışının kökeninde farklı psikolojik dinamiklerin yer aldığını belirten Bal, empati, vicdan ve aileden, kültürden ve toplumdan öğrenilen değerlerin bu davranışı şekillendirdiğini ifade etti.

“İyilik yapmak ruh sağlığını destekliyor”

Bilimsel çalışmaların, karşılıksız iyilik yapmanın yalnızca iyiliği alan kişiyi değil, iyiliği yapan bireyi de olumlu yönde etkilediğini ortaya koyduğunu aktaran Bal, bu süreçte beyinde mutluluk ve bağlanma ile ilişkilendirilen hormonların salgılandığını kaydetti. Bu durumun stres düzeyini azalttığını ve kişinin kendini daha sakin, anlamlı ve bağlı hissetmesine katkı sunduğunu belirten Bal, iyiliğin ruhsal faydasının içtenlikle yapıldığında daha kalıcı olduğunu ifade etti.

Sağlıklı iyilik sınırları gözetir

Karşılıksız iyiliğin bireyin kendilik değeri üzerinde de etkili olduğunu dile getiren Bal, kişinin başkasına fayda sağladığını görmesinin özsaygıyı güçlendirdiğini söyledi. Ancak iyilik yaparken kişinin kendi sınırlarını koruması gerektiğine dikkat çeken Bal, sürekli veren ve kendi ihtiyaçlarını ihmal eden bireylerde zamanla tükenmişlik ve değersizlik hissinin ortaya çıkabileceğini vurguladı. Bal, sağlıklı iyiliğin kişinin kendini de gözettiği noktada anlam kazandığını kaydetti.

“Onay için yapılan iyilik kalıcı olmuyor”

Onay ihtiyacıyla yapılan iyilik ile içsel motivasyonla yapılan iyilik arasında fark bulunduğunu ifade eden Bal, takdir ve kabul beklentisiyle yapılan iyiliklerin karşılık görülmediğinde hayal kırıklığına yol açabileceğini belirtti. İçsel motivasyonla yapılan iyiliğin ise kişinin kendi değerlerinden beslendiğini ve daha sürdürülebilir olduğunu aktaran Bal, iyiliğin yalnızca görünür olmak amacıyla yapılmasının anlamını zayıflatabileceğini söyledi. Bal, 24 Ocak Dünya Karşılıksız İyilik Günü’nün, iyiliğin en sağlıklı hâlinin içten, sınırları olan ve karşılık beklentisinden uzak olduğunda ortaya çıktığını hatırlattığını ifade etti. (İLKHA)