Tartışma, geçen hafta bir yapay zekâ yatırımcısı ve eski girişim CEO’su Matt Shumer’in kaleme aldığı ve kısa sürede viral olan makalesiyle yeniden alevlendi. Shumer, bilgisayar başında yapılan hemen her işin yapay zekâ tarafından devralınabileceğini savundu. Makalesinde, bir uygulama geliştirmek için yalnızca talimat verdiğini, yapay zekânın on binlerce satır kod yazdığını, testleri gerçekleştirdiğini ve tasarım kararları alabildiğini öne sürdü.

Shumer, yaptığı açıklamada ağırlıklı olarak OpenAI’ın GPT-5.3 Codex aracını kullandığını ve “orta ila yüksek karmaşıklıkta” bir uygulama üzerinde çalıştığını belirtti. Ancak bazı araştırmacılar, kullanılan model ve geliştirilen uygulamanın niteliğine dair detayların belirsiz olduğunu, iddiaların abartılı olabileceğini savundu. Shumer, 2024 yılında yapay zekâ modelinin performansını abarttığı yönündeki eleştiriler sonrası özür dilemiş ve bunu “profesyonel hayatının en büyük hatası” olarak nitelendirmişti.

Ücretsiz ve ücretli yapay zekâ arasındaki fark

Uzmanlara göre görüş ayrılığının temel nedenlerinden biri, kullanıcıların farklı seviyelerde yapay zekâ araçları kullanması. Yapay zekâ şirketlerine yatırım yapan Menlo Ventures ortağı Matt Murphy, teknolojiye maruz kalma düzeyinin kişiden kişiye değiştiğini ve bunun da hızla evrildiğini söyledi.

Menlo Ventures’ın geçen haziran yayımladığı rapora göre yapay zekâ kullanıcılarının yalnızca yüzde 3’ü ücretli abonelik kullanıyor. Murphy, bu oranın hızla artmasını beklediklerini ifade etti.

Ücretli sürümlerde yalnızca sohbet botları değil, kullanıcı adına iş yapabilen “ajan” sistemler de bulunuyor. Örneğin Anthropic’in Claude Cowork adlı aracı aylık 20 dolar ve üzeri Pro planlarda sunuluyor. Benzer şekilde OpenAI’in Codex kodlama ajanı da gelişmiş planlarda yer alıyor.

Carnegie Mellon University’de yapay zekânın iş dünyasındaki kullanımı üzerine dersler veren Prof. Emily DeJeu, yalnızca ücretsiz sürümlere bakarak yapay zekânın kapasitesi hakkında hüküm vermenin “yanıltıcı” olacağını söyledi.

University of Washington öğretim üyesi ve eski Allen Institute for Artificial Intelligence CEO’su Oren Etzioni ise ücretsiz ve ücretli yapay zekâ arasındaki farkı, istekli ama deneyimsiz bir stajyer ile tecrübeli bir stajyer arasındaki farka benzetti. Etzioni, ücretsiz araçların özet çıkarma ve içerik üretmede başarılı olduğunu ancak derin araştırma ve karmaşık belge hazırlama gibi işlerde sınırlı kaldığını ifade etti.

Öte yandan bazı uzmanlar, şirketlerin gelişmiş özellikleri giderek ücretsiz sürümlere de entegre ettiğini belirtiyor. Stanford Institute for Human-Centered AI kurucularından James Landay, ücretsiz ve ücretli sürümler arasındaki farkın sanıldığı kadar büyük olmadığını savundu. Anthropic’in kısa süre önce duyurduğu Sonnet 4.6 modelinin, ücretli planlardaki gelişmiş Opus modellerine daha yakın performans sunduğu açıklandı.

Otomasyon endişesi ve çelişkili araştırmalar

Şubat ayında Anthropic’in hukuk ve finans gibi sektörlere özel yapay zekâ araçları duyurmasının ardından yazılım şirketlerinin hisselerinde düşüş yaşandı. Shumer’in makalesi de bilgi temelli işlerin geniş çaplı otomasyonuna yönelik kaygıları artırdı.

Ancak bazı araştırmalar yapay zekânın performansına ilişkin beklentilerin abartılı olabileceğini gösteriyor. Yapay zekâ modellerini test eden Model Evaluation and Threat Research adlı kuruluş, geliştiricilerin yapay zekâ kullanırken kod yazma süresinin yüzde 19 uzadığını bildirdi. Geçen yıl Center for AI Safety ve Scale AI araştırmacıları da önde gelen modellerin veri görselleştirme ve oyun kodlama gibi görevlerde hatalı sonuçlar ürettiğini ortaya koymuştu.

Landay, kodlamanın mantıksal bir yapıya sahip olması nedeniyle makineler için uygun bir alan olduğunu ancak birçok mesleğin bu şekilde yapılandırılmadığını belirtti.

“18 ayda ofis işleri otomatikleşebilir” tartışması

Microsoft’un yapay zekâdan sorumlu yöneticisi Mustafa Süleyman’ın, 12 ila 18 ay içinde birçok beyaz yakalı işin ortadan kalkabileceği yönündeki değerlendirmesi de tartışmaya sebep oldu. Süleyman, avukatlık, muhasebecilik, proje yöneticiliği ve pazarlama gibi mesleklerin yapay zekâdan ciddi biçimde etkileneceğini savundu.

Ancak Oxford University tarafından yayımlanan bir rapor, şirketlerin personel azaltımlarını “yapay zekâ dönüşümü” söylemiyle pazarlayarak yatırımcılara modernleşme mesajı verdiğini öne sürdü. Raporda, firmaların henüz geniş çaplı iş gücü ikamesine gitmediği ifade edildi.

Stanford University’nin bordro verilerine dayanan araştırmasına göre ise yapay zekâ, kariyerinin başındaki çalışanlarda istihdamı yüzde 13 azalttı.

Risk altındaki ve dayanıklı meslekler

Microsoft’un Temmuz 2025 raporunda tercümanlar, tarihçiler, satış temsilcileri, yazarlar ve müşteri hizmetleri çalışanları en yüksek risk grubunda gösterildi. Buna karşılık su arıtma tesisi operatörleri ve demiryolu bakım çalışanları gibi fiziksel emek gerektiren mesleklerin yapay zekâya karşı daha dayanıklı olduğu belirtildi.

Öte yandan, Nashville merkezli yapay zekâ danışmanı Scott McIntosh tarafından geliştirilen “TheGreatDisplacement.ai” adlı çevrim içi araç, Goldman Sachs, Gartner ve Dünya Ekonomik Forumu verilerini kullanarak kullanıcıların işlerinin ne zaman otomatikleşebileceğine dair tahmini bir zaman çizelgesi sunuyor.

Uzmanlar, yapay zekânın birçok sektörü etkileyeceği konusunda hemfikir olsa da, teknolojinin gerçek kapasitesi ve dönüşüm hızına ilişkin tartışmalar sürüyor. Güvenlik, ekonomik istikrar ve toplumsal etkiler konusundaki endişeler ise gündemdeki yerini koruyor. (İLKHA)