Bilim, artık yalnızca üniversite kampüslerinde değil köy kahvelerinde, tarlalarda, maden sahalarında, vapurlarda ve tarihi mekanlarda konuşuluyor.

Yükseköğretim Kurulu bünyesinde kurulan Bilim İletişimi Ofisi koordinasyonunda üniversiteler, 2025 yılı boyunca düzenledikleri 1200 Bilim Kafe etkinliğiyle yüz binlerce vatandaşı bilimle buluşturdu.

Üniversitelerde üretilen bilginin toplumla daha güçlü bağ kurmasını sağlamak, bilim insanlarının çalışmalarını ülkemize ve dünyaya tanıtmak, bilimsel üretimi iletişim yoluyla teşvik etmek ve özellikle genç kuşaklara ilham vermek amacıyla 17 Şubat 2025 tarihinde kurulan Bilim İletişimi Ofisi, amacı doğrultusunda bir yıl boyunca üniversitelerin düzenlediği “Bilim Kafe” etkinlikleriyle akademisyenleri doğrudan toplumla buluşturdu.

81 ilde eş zamanlı bilim seferberliği hocaları da vatandaşı da mutlu etti

Bilim İletişimi Ofisi koordinasyonunda yürütülen çalışmaların en dikkat çekici adımı, 27-28 Haziran 2025 tarihlerinde 81 ilde eş zamanlı olarak gerçekleştirilen Bilim Kafe etkinlikleri oldu. 150’yi aşkın üniversitenin katılımıyla düzenlenen organizasyon, dünyanın en geniş kapsamlı bilim–toplum buluşması olarak tarihe geçti.

Bu iki günde akademisyenler, bilimi kürsülerden değil hayatın içinden anlattı. Köy kahvelerinde tarım, tarlalarda toprak sağlığı, madenlerde iş güvenliği, vapurlarda çevre bilinci, huzurevlerinde sağlıklı yaşlanma konuşuldu. Bilim, her yerde ilk kez bu kadar doğrudan, sade ve erişilebilir oldu.

Bilim insanlarının vatandaşların bizzat ayağına giderek onların sorunlarını yerinde dinlemesi ve çözüm önerileri sunması büyük memnuniyetle karşılandı. Vatandaşlar bilginin üniversite sınırlarını aşıp kendilerine ulaşmasından duydukları mutluluğu vurguladı. Konuların basit ve anlaşılır şekilde kendilerine aktarıldığını, bu sayede önemli bilgiler edindiklerini ifade eden vatandaşlar bu buluşmaların tekrarını istedi.

Üniversite hocaları da Bilim Kafe buluşmalarının, kendilerine yeni bir misyon eklediğine dikkat çekerek, ürettikleri bilgiyi vatandaşlarla paylaşmaktan duydukları mutluluğu ifade etti.

Bilim İletişim Ofisi’nin bilim kafe etkinlikleri hız kesmeden devam ediyor. Önümüzdeki dönemde Bilim İletişim Ofisi’nin yeni çalışması “Bilim Vatan” Projesi de kamuoyuyla paylaşılacak.

Bilim, ihtiyaç neredeyse orada anlatıldı

Bilim Kafe etkinlikleri, gerçekleştirildikleri bölgelerin sosyo-ekonomik yapısı, geçim kaynakları ve yerel sorunları dikkate alınarak planlandı. Hayvancılıkla geçinen köylerde çobanlara hayvan hastalıkları ve tedavi yöntemleri anlatılırken, arıcılığın yaygın olduğu bölgelerde arı sağlığı ve verimli üretim konularında bilgilendirme yapıldı.

Yapay arı kolonisi (ABC) algoritmasından, Osmanlı İstanbul’unun iaşesine, yapay zekadan sağlıklı beslenmeye, finansal okuryazarlıktan çevre ve kültürel mirasa kadar uzanan geniş konu yelpazesinde bilim, toplumun gerçek gündemiyle buluştu. Bilim Kafeler, toplumun her kesimine ulaşmayı hedefleyen kapsayıcı ve erişilebilir bir anlayışla tasarlandı. Engelli bireyler, yaşlılar, çocuklar ve gençler için uygun içerikler oluşturuldu.

Toplumsal farkındalık oluşturmak amacıyla özel gün ve haftalar kapsamında da Bilim Kafe etkinlikleri gerçekleştirildi. Yaşlılar Haftası dolayısıyla huzurevlerinde fizik tedavi ve rehabilitasyon alanında uzman akademisyenler tarafından uygulamalı bilgilendirmeler yapılırken, Meme Kanseri Haftası kapsamında erken teşhisin önemine dikkat çeken Bilim Kafeler düzenlendi. Bilim İletişimi Ofisleri, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerin 3. yılında, toplumun deprem ve afet bilincini artırmaya yönelik birçok “Bilim Kafe” etkinliği düzenledi.

Köyde, tarlada, vapurda, tarihin içinde bilim

Bilim Kafe etkinlikleri köy meydanları, kıraathaneler, tarlalar, maden sahaları, vapurlar, botanik bahçeleri, sembol mekânlar, tarihi çarşılar, medreseler, konferans salonları, okullar, alışveriş merkezleri ve kamusal alanlarda gerçekleştirildi.

Tarihi Bakırcılar Çarşısı’ndan Van Gölü kıyısına, Harput Kalesi’nden İshak Paşa Sarayı’na, Hunat Hatun Külliyesi’nden Kuğulu Park’a kadar Türkiye’nin dört bir yanında bilim, toplumun doğal buluşma alanlarında hayat buldu. Bilim Kafe etkinlikleri, üniversitelerin yalnızca bilgi üreten değil ürettiği bilgiyi toplumla paylaşmayı sorumluluk kabul eden, sahaya inen ve halkla doğrudan temas kuran kurumlar olduğunu güçlü biçimde ortaya koydu.

“Bilimi toplumla buluşturmak vazgeçilmez bir adımdır”

Yükseköğretim Kurulu Başkanı Erol Özvar, bilim toplum buluşmalarının, bilginin toplumla doğrudan temas kurduğu, üniversite ile vatandaş arasında güçlü bir köprü oluşturan son derece kıymetli platformlar olduğunu vurguladı. Bilimin, dört duvar arasına sığmayacak kadar hayati bir değer olduğunu belirten Özvar, şu değerlendirmede bulundu:

“Üniversitelerimizde üretilen bilginin kampüs sınırlarını aşarak vatandaşlarımızla buluşması, hem akademik çalışmaların toplumsal karşılığını güçlendirmekte hem de üniversitelerimizin görünürlüğünü artırmaktadır. Bilim toplum buluşmaları sayesinde üniversitelerimiz, bulundukları bölgenin sorunlarını yerinde gözlemleme, vatandaşlarımızı doğrudan dinleme imkânı bulmaktadır. Bu etkileşim, bilgiyi paylaşmanın ötesinde ortak akılla çözüm üretmeyi de güçlendirmektedir. Üniversitelerimiz artık yalnızca eğitim ve araştırma kurumları değil aynı zamanda bölgelerinin kalkınmasına yön veren, sorunlara bilimsel çözümler üreten ve toplumsal dönüşüme katkı sunan öncü kurumlardır. Bilimi toplumla buluşturmak hem akademinin hem de toplumun güçlenmesi açısından vazgeçilmez bir adımdır.” (İLKHA)